close
تبلیغات در اینترنت
اولین شعر فارسی
loading...

فروشگاه و وبلاگ استودیو انیمیشن اپیکس

افسانه‌ها درباره اولین شعر فارسی چه ‌می‌گویند؟   برخی از صاحب‌نظران از «فهلویات» و «خسروانی‌»‌ها در دوره‌ ساسانیان…

پیشاپیش فرا رسیدن عید سعید فطر بر مسلمین جهان مبارک باد

  پیشاپیش فرا رسیدن عید سعید فطر بر مسلمین جهان مبارک باد 


http://rozup.ir/view/1674391/fetr%20matlab.jpg

     
       عید سعید فطر


عید فطر یکی از دو عید بزرگ در سنت اسلامی است که درباره آن احادیث و روایات بیشمار وارد شده است. مسلمانان روزه دار که ماه رمضان را به روزه داری به پا داشته و از خوردن و آشامیدن و بسیاری از کارهای مباح دیگر امتناع ورزیده اند، اکنون پس از گذشت ماه رمضان در نخستین روز ماه شوال اجر و پاداش خود را از خداوند می طلبند، اجر و پاداشی که خود خداوند به آنان وعده داده است.

امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) در یکی از اعیاد فطر خطبه ای خوانده اند و در آن مؤمنان را بشارت و مبطلان را بیم داده اند.

خطب امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام یوم الفطر فقال: ایها الناس! ان یومکم هذا یوم یثاب فیه المحسنون و یخسر فیه المبطلون و هو اشبه بیوم قیامکم، فاذکروا بخروجکم من منازلکم الی مصلاکم خروجکم من الاجداث الی ربکم و اذکروا بوقوفکم فی مصلاکم و وقوفکم بین یدی ربکم، و اذکروا برجوعکم الی منازلکم، رجوعکم الی منازلکم فی الجنه.

عباد الله! ان ادنی ما للصائمین و الصائمات ان ینادیهم ملک فی آخر یوم من شهر رمضان، ابشروا عباد الله فقد غفر لکم ما سلف من ذنوبکم فانظروا کیف تکونون فیما تستانفون (1)

ای مردم! این روز شما روزی است که نیکوکاران در آن پاداش می گیرند و زیانکاران و تبهکاران در آن مایوس و نا امید می گردند و این شباهتی زیاد به روز قیامتتان دارد، پس با خارج شدن از منازل و رهسپار جایگاه نماز عید شدن به یاد آورید خروجتان از قبرها و رفتنتان را به سوی پروردگار، و با ایستادن در جایگاه نماز به یاد آورید ایستادن در برابر پروردگارتان را و با بازگشت به سوی منازل خود، متذکر شوید بازگشتتان را به سوی منازلتان در بهشت برین، ای بندگان خدا، کمترین چیزی که به زنان و مردان روزه دار داده می شود این است که فرشته ای در آخرین روز ماه رمضان به آنان ندا می دهد و می گوید:

«هان!بشارتتان باد، ای بندگان خدا که گناهان گذشته تان آمرزیده شد، پس به فکر آینده خویش باشید که چگونه بقیه ایام را بگذرانید.»

عارف وارسته ملکی تبریزی درباره عید فطر آورده است: «عید فطر روزی است که خداوند آن را از میان دیگر روزها بر گزیده است و ویژه هدیه بخشیدن و جایزه دادن به بندگان خویش ساخته و آنان را اجازه داده است تا در این روز نزد حضرت او گرد آیند و بر خوان کرم او بنشینند و ادب بندگی بجای آرند، چشم امید به درگاه او دوزند و از خطاهای خویش پوزش خواهند، نیازهای خویش به نزد او آرند و آرزوهای خویش از او خواهند ونیز آنان را وعده و مژده داده است که هر نیازی به او آرند، بر آوره و بیش از آنچه چشم دارند به آنان ببخشند و از مهربانی و بنده نوازی، بخشایش و کارسازی در حق آنان روا دارد که گمان نیز نمی برند.» (2)

روز اول ماه شوال را بدین سبب عید فطر خوانده اند که در این روز، امر امساک و صوم از خوردن و آشامیدن برداشته شده و رخصت داده شد که مؤمنان در روز افطار کنند و روزه خود را بشکنند فطر و فطر و فطور به معنای خوردن و آشامیدن، ابتدای خوردن و آشامیدن است و نیز گفته شده است که به معنای آغاز خوردن و آشامیدن است پس از مدتی از نخوردن و نیاشامیدن. ابتدای خوردن و آشامیدن را افطار می نامند و از این رو است که پس از اتمام روز و هنگامی که مغرب شرعی در روزهای ماه رمضان، شروع می شود انسان افطار می کند یعنی اجازه خوردن پس از امساک از خوردن به او داده می شود.

عید فطر دارای اعمال و عباداتی است که در روایات معصومین(ع) به آنها پرداخته شده و ادعیه خاصی نیز آمده است.

از سخنان معصومین(ع) چنین مستفاد می شود که روز عید فطر، روز گرفتن مزد است. و لذا در این روز مستحب است که انسان بسیار دعا کند و به یاد خدا باشد و روز خود را به بطالت و تنبلی نگذراند و خیر دنیا و آخرت را بطلبد.

و در قنوت نماز عید می خوانیم:

«... اسئلک بحق هذا الیوم الذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمد صلی الله علیه و آله ذخرا و شرفا و کرامة و مزیدا ان تصلی علی محمد و آل محمد و ان تدخلنی فی کل خیر ادخلت فیه محمدا و آل محمد و ان تخرجنی من کل سوء اخرجت منه محمدا و آل محمد، صلواتک علیه و علیهم اللهم انی اسالک خیر ما سئلک عبادک الصالحون و اعوذ بک مما استعاذ منه عبادک المخلصون »

بارالها! به حق این روزی که آن را برای مسلمانان عید و برای محمد(ص) ذخیره و شرافت و کرامت و فضیلت قرار دادی از تو می خواهم که بر محمد و آل محمد درود بفرستی و مرا در هر خیری وارد کنی که محمد و آل محمد را در آن وارد کردی و از هر سوء و بدی خارج سازی که محمد و آل محمد را خارج ساختی، درود و صلوات تو بر او و آنها، خداوندا، از تو می طلبم آنچه بندگان شایسته ات از تو خواستند و به تو پناه می برم از آنچه بندگان خالصت به تو پناه بردند.

در صحیفه سجادیه نیز دعایی از امام سجاد(ع) به مناسبت وداع ماه مبارک رمضان و استقبال عید سعید فطر وارد شده است:

«اللهم صل علی محمد و آله و اجبر مصیبتنا بشهرنا و بارک لنا فی یوم عیدنا و فطرنا و اجعله من خیر یوم مر علینا، اجلبه لعفو و امحاه لذنب و اغفرلنا ما خفی من ذنوبنا و ما علن ... اللهم انا نتوب الیک فی یوم فطرنا الذی جعلته للمؤمنین عیدا و سرورا و لاهل ملتک مجمعا و محتشدا، من کل ذنب اذنبناه او سوء اسلفناه او خاطر شرا اضمرناه توبة من لا ینطوی علی رجوع الی.»

پروردگارا! بر محمد و آل محمد درود فرست و مصیبت ما را در این ماه جبران کن و روز فطر را بر ما عیدی مبارک و خجسته بگردان و آن را از بهترین روزهایی قرار ده که بر ما گذشته است که در این روز بیشتر ما را مورد عفو قرار دهی و گناهانمان را بشوئی و خداوندا بر ما ببخشایی آنچه در پنهان و آشکارا گناه گردانیم ... خداوندا! در این روز عید فطرمان که برای مؤمنان روز عید و خوشحالی و برای مسلمانان روز اجتماع و گردهمائی قرار دادی از هر گناهی که مرتکب شده ایم و هر کار بدی که کرده ایم و هر نیت ناشایسته ای که در ضمیرمان نقش بسته است به سوی تو باز می گردیم و توبه می کنیم، توبه ای که در آن بازگشت به گناه هرگز نباشد و بازگشتی که در آن هرگز روی آوردن به معصیت نباشد. بارالها! این عید را بر تمام مؤمنان مبارک گردان و در این روز، ما را توفیق بازگشت به سویت و توبه از گناهان عطا فرما.» (3)

پی نوشت ها:

1- محمدی ری شهری، میزان الحکمه، 7/131 - 132

2- میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، المراقبات فی اعمال السنه، تبریز، 1281 ق ص 167، مجله پاسدار اسلام، ش 101، ص 10

3- نک: ماهنامه پاسدار اسلام، شماره 101، اردیبهشت ماه 1369 ص 10 - 11، 50

رمضان، تجلی معبود (ره توشه راهیان نور) صفحه 248

جمعی از نویسندگان

apixbax.rozblog.com

اولین شعر فارسی

Mr.Apix بازدید : 51 دوشنبه 19 تير 1391 نظرات ()

افسانه‌ها درباره اولین شعر فارسی چه ‌می‌گویند؟


 

برخی از صاحب‌نظران از «فهلویات» و «خسروانی‌»‌ها در دوره‌ ساسانیان نام برده‌اند که انواعی از شعر است که بین مردم رواج داشته و گفته می‌شود که ریشه‌ دوبیتی‌های امروزی هم از همین ترانه‌هاست

 

 

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات فارس، کتاب «سرگذشت شعر در ایران» کهعلی‌اصغر سیدآبادی به زبانی گیرا و روان نوشته است و انتشارات افق آن را بهتازگی آن را منتشر کرده است، روایت‌هایی خواندنی و گیرا از شعر و شاعریدارد که داستان شعر ایران را برای خواننده روایت می‌کنند. این کتاب درنخستین صفحاتش گزارشی خواندنی از افاسانه اولین شعر فارسی دارد. که خواندنشخالی از لطف نیست:

 

*اولین شعر فارسی را چهکسی گفت؟

«منم آن شیر شلنبه / منم آن ببر یله» این بیت را اولین شعر فارسمی‌دانند؛ شعری که به شعر شاعران بزرگ ایران شباهت دارد، اما برخی دیگر ازمورخان می‌گویند که شعر دیگری هم هست که از این شعر قدیمی‌تر است و ما بهآن دسترسی نداریم. گفته‌اند که شاعر این شعر بهرام گور، پادشاه ساسانی استکه به خاطر علاقه‌اش به شکار گورخر او را چنین می‌نامیدند.

می‌گویند اولین شعر فارسی را هم بهرام گور، در گفت‌وگویی عاشقانه باهمسرش دلارام، گفته است؛ اما نه ما آن جا بوده‌ایم و نه هیچ یک ازتاریخ‌نویسان که بتوانند این شعر را به ما برسانند و ما ناگزیر باید همانبیت اول را به عنوان اولین شعر فارسی قبول کنیم.

گفته‌اند که در دربار بهرام نوازندگانی بوده‌اند که شعر را با موسیقیمی‌خوانده‌اند و یکی از آنان مورد توجه بهرام بوده است. هم چنین گفته‌اندکه بهرام گور وقتی به پادشاهی رسید، روحانیون زرتشتی او را از سرودن شعربازداشتند و گفتند که شعر گفتن از عیب‌های پادشاهان است، زیرا اساس آن بردروغ است و به همین دلیل هم او شعر گفتن را کنار می‌گذارد.

 

* افسانه شعرهای بهرام گوردر بخارا

این ماجرا را اولین بار نویسنده‌ای قرن‌ها بعد از بهرام گور، نقل کرده وادعا کرده است که مجموعه شعرهای بهرام گور را در شهر بخارا دیده است، اماصاحب‌نظران معتقدند که این ماجرا بیش‌تر به افسانه شبیه است. البته اینتنها افسانه درباره‌ شعر فارسی نیست و افسانه‌های دیگری نیز در جریان استکه برخی سابقه شعر فارسی را به کیخسرو می‌رسانند و برخی دیگر به زنی به نامهمای چهر آزاد ملکه ایران در دوره‌ی هخامنشیان. از همای چنین نقلکرده‌اند:

بخور بانوی جهان

هزار نوروز و مهرگان

مورخان معتبر، این گفته‌ها را واقعی نمی‌دانند و معتقدند که به افسانهشبیه‌ترند، اما حال شعر فارسی باید از جایی شروع شده باشد. اگر شعرهایمذهبی زرتشت و مانی را نادیده بگیریم، به اعتقاد برخی از صاحب‌نظران شعرفارسی از دوره‌ ساسانیان آغاز شده است، هر چند که پیش از آن نیز نشانه‌هاییاز وجود شعر به چشم می‌خورد.

اگر بخواهیم تاریخ ایران را دوره‌بندی کنیم، در دوره‌ اول که تا پایانحکومت هخامنشیان را در بر می‌گیرد، زبان «فارسی باستان» در ایران رواجداشته است که خود زیر شاخه‌های مختلفی دارد. در دوره‌ پس از هخامنشیان تاپایان دوره‌ ساسانیان نیز زبان «فارسی میانه» رایج بوده که آن هم شاخه‌هایمختلفی دارد و پس از آن «فارسی نو» رایج می‌شود، زبانی که هم‌اکنون نیز مابه آن زبان حرف می‌زنیم و می‌نویسیم.

 

*نشانه‌هایی از حضور شعربعد از دوره هخامنشیان

اگرچه از دوره‌ باستان - یعنی دوره هخامنشیان و قبل از آنان - به جز سنگنبشته‌ها و بخش‌هایی از اوستا، آثار مکتوبی باقی نمانده است؛ اما از دوره‌بعد از هخامشیان تا آخر ساسانیان آثار زیادی به جا مانده است که صاحب‌نظراندر برخی از آن‌ها نشانه‌هایی از حضور شعر دیده‌اند، چرا که برخی از آنآثار آهنگین و موزون بوده‌اند.

 

* سرودهای مانی

نه در زمان‌های خیلی دور و در دوره‌ ساسانیان، که در دهه‌های نزدیک به ماو در شن‌زارهای شهری در چین به نام «تورفان» نسخه‌هایی خطی پیدا کردند،نسخه‌هایی به زبان‌های مختلف و از زمان‌های قدیم که در میان‌شان نسخه‌هاییبه خط مانوی هم بود؛ خطی که مانی آن را اختراع کرده بود. مورخان از روی ایننسخه‌های خطی، در سرگذشت شعر تجدید نظر کردند. تا پیش از آن گمان می‌رفتکه اولین شعر فارسی را بهرام گور گفته است؛ اما معلوم شد که پیش از بهرامگور، مانی نیز به زبان شعر با پیروانش سخن گفته و عجیب این که به دست بهرامدیگری اسیر شده است. به دستور بهرام دوم، پادشاه ساسانی، مانی را در حیاطقصر جندی شاپور به زنجیر کشیدند و او در زندان، زیر شکنجه جان باخت و ایندر حالی بود که برای او در زمان پادشاه قبل - یعنی شاپور ساسانی - احترامبسیاری قائل بودند.

 

نمونه‌ای از شعرهای مانی را ملک‌الشعرای بهار در کتاب خود به نام «سبک‌شناسی» آورد‌ه است:

در ستایش درخت نور

خورشید روشن و بدر برازنده

روشنی دهند و برازندگی کنند از تنه‌ی درخت

مرغان روشن دل سحری سخن گویند از روی شادی

سخن سر کنند کبوتران و طاووسان و همه گونه مرغان

سرود گویند و آواز برکشند...

درختان

بستایند همگی پیکر آن درخت را

 

مانی همچنین برای موسیقی ارزش زیادی قائل بود گفته‌اند که او شش کتابنوشته است؛ اما بخشی از آثارش قرن‌ها بعد پیدا شده است و صاحب‌نظران درآثار او نشانه‌هایی از شعر دیده‌اند. نکته‌ی مهم این است که اغلب آثار مانیبه زبان‌های غیر ایرانی سروده شده و سپس به زبان‌های ایرانی و دیگرزبان‌ها ترجمه شده‌اند.

 

* ترانه‌ در دربارپادشاهان ساسانی

 

در دوره‌ ساسانی و به خصوص در دوره‌ دو پادشاه ساسانی، بهرام گور و خسروپرویز، موسیقی رونق زیادی داشته است و موسیقی‌دانان‌ بزرگ ایرانی در ایندوره زندگی کرده‌اند در دربار این دو پادشاه، نوازندگان و ترانه خوانانیبوده‌اند که به تعداد روزهای سال آهنگ ساخته و می‌‌نواخته‌اند و از همین جامی‌توان نتیجه گرفت که احتمالا همراه نواختن موسیقی، سخنان یا سروده‌هاییرا نیز می‌خوانده‌اند که وزن داشته است.

گفته‌اند که «باربد» خواننده و نوازنده‌ معروف زمان خسرو پرویز، در مجلسبزم او شعری می‌خوانده که بخشی از آن چنین بوده است:

قیصر ماه ماندا خاقان خورشید

آن من خدای ابر ماند کامغاران

ک خواهند ماه پوشند ک خواهند خورشید

(ک معنی آن به فارسی امروز چنین است)

قیصر به ماه مانند است و خاقان به خورشید

آن سرو من در کامکاری هم چون ابرست

چون بخواهد ماه را می‌پوشاند و چون بخواهد خورشید را

همچنین برخی از صاحب‌نظران از «فهلویات» و «خسروانی‌»‌ها در دوره‌ساسانیان نام برده‌اند که انواعی از شعر است که بین مردم رواج داشته و تاسال‌ها پس از سقوط ساسانیان نیز در میان مردم عادی خوانده می‌شده است.

 

*ریشه دو بیتی‌های امروزدر شعر شاعران دوره گرد

گفته می‌شود که ریشه‌ دوبیتی‌های امروزی هم از همین ترانه‌هاست. برخی ازصاحب‌نظران از سرایندگان این شعرها به عنوان «شاعران دوره گرد» نامبرده‌اند.

اگر از تمدن‌های قدیمی - مثل تمدن ایلام و از حکومت‌های قبیله‌ای بگذریم،قدیمی‌ترین حکومت مرکزی در ایران متعلق به حکومت مادهاست که پایتخت آنهگمتانه (همدان کنونی) بود و نشانه‌هایی از آن را باستان‌شناسان یافته‌اند.

تبار مادها به آریاییان می‌رسید که از مناطق شمالی به سرزمین ایران کوچکرده بودند. مادها نزدیک به 150 سال (708 - 550 ق.م) در ایران حکومت کردند وسرانجام حکومت‌شان توسط کوروش هخامنشی سرنگون شد. حکومت هخامنشی‌ها کمیبیش از 200 سال (550 - 330 ق.م) به طول انجامید. در این 200 سال، یکی از باشکوه‌ترین امپراتوری‌های جهان ایجاد شد؛ اما حمله‌ اسکندر و سلوکی‌ها بهایران به عمر هخامنشیان پایان داد.

سلوکیان نیز حدود 100 سال (330 - 250 ق.م)

 

*شعر در یادگار زریران ودرخت آسوریک

در آثار بر جای مانده از زرتشتیان و در دوره‌ بعد از سقوط هخامنشیان نیزنشانه‌هایی از شعر دیده می‌شود؛ ‌اما درخت آسوریک از معدود متن‌هایی است کهبه دین یا آئینی خاصی ربط ندارد و داستانی است درباره یک بز و درخت خرماییکه در آستان آسوریک - از توابع ایران - رسته است. در این داستان درخت خرماو بز با هم درباره‌ فایده‌های‌شان بحث می‌کنند و در نهایت بز برندهمی‌شود.

اثر دیگری که از این دوران بر جای مانده است و صاحب‌نظران آن را اثریموزون و نزدیک به شعر می‌دانند «یادگار زریران» نام دارد ک درباره جنگی استمیان ارجاسب و گشتاسب (ایرانیان زرتشتی و ایرانیان غیر زرتشتی) که درپایان نیز جنگ با پیروزی گشتاسب به پایان می‌رسد.

از این دوره آثار دیگری نیز بر جای مانده است که اغلب آنان سرودهایپیروان زرتشت یا مانی است. اما در این میان، ترانه‌ها نیز اهمیت زیادیدارند.

 

 

 

 

 

www.pilban.ir

مطالب مرتبط
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
درباره ما
Profile Pic
اين سايت سعي دارد محيطي آموزشي براي هنرمندان ايجاد كند تا سطح دانايي را در رابطه با رشته خود يا رشته مورد علاقه افزايش دهد و آشنايي با افراد هنرمند در فضاي مجازي اينترنت و در نهايت همكاري در پروژه هاي كاري شخصي يا گروهي هر يك از افراد
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • نظرسنجی
    با ايجاد كدام بخش انجمن موافق هستيد؟





    آمار سایت
  • کل مطالب : 416
  • کل نظرات : 35
  • افراد آنلاین : 2
  • تعداد اعضا : 8
  • آی پی امروز : 11
  • آی پی دیروز : 23
  • بازدید امروز : 35
  • باردید دیروز : 52
  • گوگل امروز : 1
  • گوگل دیروز : 1
  • بازدید هفته : 87
  • بازدید ماه : 1,573
  • بازدید سال : 5,654
  • بازدید کلی : 49,790